فال حافظ

بررسی صحنه جرم قتل عمدي

 

چکیده

صحنه جرم محلی است که مجرم اقدامات خلاف قانون خود را براي ارتکاب جرم در آن جا انجام داده است که

حاوي مدارك و شواهدي ارزشمند است که براي پی جویی جرایم به کار می آید.

در بررسی صحنه جرم در قتل اولین گام شناسایی هویت جسد می باشد چون بدون شناسایی جسد نمی شود

تحقیقات را آغاز نمود همچنین بدون شناسایی هویت جسد امکان شناسایی قاتل هم امکان پذیر بعد از

شناسایی هویت جسد باید علت و انگیزه ارتکاب قتل شناسایی گردد و بعد از شناسایی هویت مقتول و انگیزه ارتباطبین متهمان و جسد نسبت به شناسایی قاتل اقدام گردد. هنگامی که جهت جستجوي می شود همراه

داشتن نیروي انسانی، تجهیزات و وسایل کافی و مدرن با حداکثر کیفیت کمک عظیمی محسوب می گردد و زمانی

می توانیم اذعان نمائیم بررسی صحنه درست انجام می شود که فعالیت گروه تحت نظارت و هدایت قاضی تحقیق

طبق اصول و برنامه هاي معلوم و منسجم صورت پذیرد.

واژگان کلیدي: صحنه جرم، صحنه قتل، قتل عمدي، قاتل، مقتول

hajidoon@yahoo.com : -1 کارشناس ارشد حقوق جزا و جرم شناسی ایمیل٢

 

مقدمه

در پیگیري پرونده هاي قتل براي شناسایی قاتل و محکوم نمودن و اجراي عدالت اولین گام شناسایی هویت جسد

می باشد. البته در بسیاري صحنه هاي قتل که تعداد آن هم قابل توجه است هویت جسد معلوم نیست و جسد

ناشناس است. اگر هویت جسد شناسایی نشود نمی توان تحقیقات را آغاز کرد و از آن طریق به شناسایی قاتل دست

یافت، از این رو باید با بررسی و تحقیق کامل در صحنه ارتکاب قتل ابتدا مقتول را شناسایی نمود سپس مبادرت به

شناسایی قاتل نمود. اگر نتوانیم بازدید دقیق و همه جانبه از جسد و محل کشف آنرا مهمترین تحقیقات راجع به

مرگهاي مشکوك محسوب نمائیم، بدون تردید باید آنرا به عنوان یکی از حیاتی ترین و اساسی ترین بخشهاي تحقیق

بشناسیم زیرا در این مرحله از تحقیق است که با مشاهده نحوه استقرار جسد،آثار درگیري،جزئیات مربوط به

چگونگی وقوع جنایت،آثار ضرب و جرح،کشف آلات و ادوات جرم و وضع فیزیکی محیط،فصول آغازین یک پرونده را

تنظیم،به جمع آوري و آزمایش نمونه هاي مربوطه اقدام می نماییم و نتیجتا سبب سهولت در امر تحقیق و آشکار

شدن اوضاع و شرایط حاکم بر نحوه مرگ می شویم.از همین رو بررسی صحنه ارتکاب قتل از اهمیت بالایی برخوردار

است که در مقاله در موردآن مطالبی را بیان می داریم.

روش تحقیق

روش کار به صورت توصیفی و تحلیلی و روش و ابزار گردآوري اطلاعات کتابخانه اي است.

 

-1 تعریف صحنه جرم

صحنه جرم محلی است که مجرم اقدامات خلاف قانون خود را براي ارتکاب جرم در آن جا انجام داده است که

حاوي مدارك و شواهدي ارزشمند است که براي پی جویی جرایم به کار میآید.

بررسی صحنه جرم با اهداف و اعمال خاص و هماهنگی و سازماندهی تحت هدایت قاضی تحقیق صورت می پذیرد.

در بررسی صحنه جرم (محل ارتکاب قتل) باید بازدید دقیق و همه جانبه اي از جسد و محل کشف آن انجام دهیم

زیرا این قسمت از تحقیقات راجع به مرگهاي مشکوك از اهمیت ویژه اي برخوردار است و در این مرحله از تحقیق

است که با مشاهده نحوه استقرار جسد، آثار درگیري، جزئیات مربوط به چگونگی وقوع جنایت، آثار ضرب و جرح،

کشف آلات و ادوات جرم و وضع فیزیکی محیط، فصول آغازین یک پرونده را تنظیم، به جمع آوري و آزمایش

نمونه هاي مربوطه اقدام می نماییم و نتیجتاً سبب سهولت در امر تحقیق و آشکار شدن اوضاع و شرایط حاکم بر

نحوه مرگ می شویم.

-2 تعریف قتل عمدي

قانون مجازات اسلامی مصوب تیرماه 1370 تعریفی از قتل عمد ارائه نکرده است فقط در ماده 205 به ذکر مجازات

قتل عمد برابر مواد این فصل موجب قصاص است و اولیاي دم می توانند با » : آن اکتفا کرده به موجب ماده مزبور

سپس در ماده 206 موارد قتل «. اذن ولی امر مسلمین قاتل را با رعایت شرایط مذکور در فصول آتیه قصاص نمایند

عمد را ذکر کرده است که به موجب این ماده قتل در موارد ذیل عمدي است.

الف: مواردي که قاتل با انجام کاري قصد کشتن شخص معین یا فرد یا افرادي غیر معین از یک جمع را دارد خواه

آن کارنوعا کشنده باشد خواه نباشد ولی در عمل سبب قتل شود.

ب - مواردي که قاتل عمدا کاري را انجام دهد که نوعاً کشنده باشد هر چند قصد کشتن شخص را نداشته باشد.

ج - مواردي که قاتل قصد کشتن را ندارد و کاري را که انجام می دهد نوعاً کشنده نیست ولی نسبت به طرف بر اثر

بیماري و یا پیري یا ناتوانی یا کودکی و امثال آنها نوعاً کشنده باشد و قاتل نیز به آن آگاه باشد.

حقوق دانان و فقها در آثار خود تعاریف متفاوتی از قتل عمدي ارائه داده اند که به ذکر برخی از آن ها می پردازیم.

جنایت عمد عبارت است از سلب غرقانونی حیات با قصد » : دکتر محمد هادي صادقی در تعریف قتل بیان نمودهاند

، صادقی، 1381 ) «. ابتدائی یا تبعی به وسیله فعلی که بالمباشره یا بالتسبیب علیه شخص مورد نظر واقع شده است

قتل عمد عبارت است از سلب عمدي حیات » : 38 ) همچنین دکتر آقایی نیا در تعریف قتل عمدي بیان نموده اند

(36 ، آقایی نیا، 1384 ) «. دیگري بدون مجوز قانونی

حضرت امام خمینی (ره) هم در کتاب گرانبهاي خود تحریرالوسیله قتل عمد را به این صورت تعریف فرموده اند:

(286 ،1366 ، موسوي خمینی، ج 4 ) «. بیرون کردن روح معصوم از بدن انسان با شرایطی که می آید »

-2 شناسایی هویت جسد در قتل

در پیگیري پرونده هاي قتل براي شناسایی قاتل اولین گام شناسایی هویت جسد می باشد. البته در بسیاري از

صحنه هاي قتل جسد مورد شناسایی است و اولیاء دم و همسایگان مقتول را می شناسند و خود به خود گام اول

برداشته شده است ولی همیشه این طور نیست. در خیلی از صحنه هاي قتل که تعداد آن هم قابل توجه است

هویت جسد معلوم نیست و جسد ناشناس است. اگر هویت جسد شناسایی نشود نمی توان تحقیقات را آغاز کرد و از

آن طریق به شناسایی قاتل دست یافت، بدون شناخت هویت تحقیقات را از کجا باید آغاز کرد؟ جسد ساکن کدام

شهر بوده؟ خانواده او در کجا زندگی می کنند ؟ دوستان او چه کسانی هستند؟

از کجا باید فهمید چه کسی می توانسته و انگیزه آن را داشته که آن را شخص را به قتل برساند؟

اینها سئوالاتی هستند که بدون شناسایی جسد بی پاسخ می ماند و نمی توان قاتل را مورد شناسایی قرار داد از این

رو است که بعضی از قاتلین این را به خوبی می دانند که اگر هویت مقتول را به طریقی از بین ببرند که امکان

شناسایی او وجود نداشته باشد، امکان شناسایی قاتل نیز وجود نخواهد داشت و می توانند از چنگ قانون و عدالت

بگریزند. یا لااقل تا زمانی که جسد کشف نشده از جهت شناسایی شدن آسوده خاطر خواهد بود از این رو سعی

مینمایند به هر طریقی هویت جسد را از بین ببرند. پس اولین وظیفه کارشناس، مأمور و بازپرس شناسایی هویت

جسد می باشد.

-3 راه هاي شناسایی هویت اجساد مجهول الهویه

- عکسبرداري از چهره: اگر چهره جسد سالم باشد عکسبرداري شده و در روزنامه و وسایل ارتباط جمعی منتشر

می شود تا کسانی که او را می شناسند اطلاع دهند.

- انگشت نگاري: با انگشت نگاري از جسد در صورتی که اثر انگشت او در بانک اطلاعات موجود باشد می توان

هویت او را معلوم نمود و همچنین با تطبیق دادن آثار انگشت جسد با آثار انگشت بدست آمده در صحنه جنایت

معلوم گردد که آثار انگشت بدست آمده متعلق به مقتول است یا قاتل.

در واقع آنچه قضات و مأمورین تحقیق را وا می دارد که در مقام کشف اثر انگشت در زوایاي پنهان صحنه برآیند آن

است که اگر به فردي مظنون شدند، این اثر انگشت مکشوفه را با آثار انگشت وي تطبیق داده و ثابت کنند که وي

در صحنه جنایت حاضر بوده است. با نگرشی به قانون مجازات اسلامی در بحث لوث یکی از وسایل و طرق اثباتی

براي ورود به این بحث که پس از آن با اجراي قسامه اتهام را به فرد منتسب می کنند همین حضور وي در صحنه

است که به شرط وجود اثر انگشت که خود قرینه اي بر علیه متهم است می توان وي را به عنوان متهم تحت تعقیب

قرار داد. کشف اثر انگشت روي آلات قتاله، کشف اثر انگشت روي در ورودي، کشف اثر انگشت روي کمدها و

(82 ، قفسه هایی که براي سرقت یا یافتن مدارك در اموال و اشیاء باز شده اند. (توفیقی-گودرزي-کاهانی، 1378

- شناسایی از روي علایم مخصوص در بدن: علایمی چون خالک، خالکوبی، سوختگی، اثر جراحی، سالک، اثر

زخم ها و بریدیگی ها که در بدن جسد کشف شود و نتوان از صورت جسد را مورد شناسایی قرار داد، خانواده ها با

دیدن بدن جنازه و از روي علایم مشخصه می توانند جسد را مورد شناسایی قرار دهند.

- شناسایی از روي اشیاء و جواهرات همراه و محتویات جیب هاي جسد: جنازه مجهول الهویه را می توان از

روي اشیاء همراهش ماندد ساعت، گردنبند، کیف، انگشتر، کلید، عکس و ... با کمک افراد خانواده هاي افراد مفقود

مورد شناسایی قرار داد.

 

- شناساسی از روي فرمول و نقشه دندانها: طرز قرار گرفتن دندان هاي جسد در روي کارت هاي مخصوص

دندان پزشکی و نیز به وسیله عکسبرداري با اشعه ایکس حجم ، شکل و تعداد دندان ها ، دندان هاي سالم ، پوسیده

یا پر شده یا اضافی معلوم می گردد چنان چه نقشه دندان بیماري در پرونده داندان پزشکی موجود باشد می توان با

فرمول و نقشه به دست آمده از دندان هاي جسد مطابقت و او را مورد شناسایی قرار داد.

- شناسایی از طریق بقایاي استخوانی: می توان از طریق آزمایش نمودن بقایاي استخوانی اطلاعاتی را از جسد

بدست آورد از جمله: تعیین علت مرگ، جنسیت جسد، نژاد، قد، سن تقریبی.

- شناسایی از طریق چهره پردازي: با در اختیار قرار دادن مجسمه جسد به هنرمندان مجسمه ساز و با اطلاعات

بدست آمده آن ها می توانند تصویر چهره فرضی مقتول را درست نموده و در شناسایی جسد به پلیس و مقامات

قضایی کمک نمایند.

ماده وراثتی ژن را می سازد که از والدین به فرزندان به ارث می رسد و با DNA : DNA - شناسایی از طریق

تطبیق از نمونه هاي پدر و مادر و مطابقت با جسد می توان مقتول را مورد شناسایی قرار داد.

- شناسایی از طریق گروه خونی، موها، ترکیب و ساختمان ناخن ها، چشم ها ، گوش ها، بینی و ابروها:

آن با شخص فقدانی می تواند در شناسایی جسد همراه با سایر مولفه ها مسمر ثمر باشد . RH یکسانی گروه خونی با تعیین

از تار مو و ناخن می توان تعلق آن را به زن یا مرد بدست آورد. همچنین وضعیت ظاهري و مشخصات صورت مثل چشم ،

گوش، شکل بینی و دهان و مژه و ابروها می توان همراه با سایر عوامل در شناسایی هویت جسد مفید باشد.

- شناسایی از روي البسه: از روي مدل لباس، کفش و سال ساخت آن می توان زمان مرگ را تخمین زد و می

توان نتیجه گرفت زمان مرگ بعد از سال ساخت لباس و کفش بوده و نمی توانسته قبل از آن به قتل رسده

(57-40 ، باشد.(چشان، 1384

-4 وظایف مربوط به بررسی صحنه جرم در قتل

کارآگاهان و بازپرسان در بررسی صحنه هاي قتل در وهله اول دو وظیفه از منظر شکلی و ماهوي دارند.

-1-4 وظیفه شکلی

کارآگاهان ملزم به رعایت مولفه هاي در حین بررسی و معاینه از صحنه هاي قتل هستند که عدم لحاظ صح یح و

منطقی آن می تواند فآیند راهبردهاي پلیسی را در جرم یابی با مشکلی جدي مواجهه نماید . وظایف شکلی

کارآگاهان در بدو ورود به صحنه قتل عبارتند از:

-1-1-4 یادداشت برداري:

وقتی مأمور تحقیق وارد صحنه جرم می گردد می بایست موارد ذیل را یادداشت نماید:

-1 زمان ورود

-2 نشانه دقیق محل صحنه جرم

-3 کارکنان حاضر در صحنه(امبولانس,بستگان,دوستان,...)

-4 اطلاعات مربوط به مرگ. (شخصاً از مرگ متوفی اطمینان حاصل نمایند)

-5 حالت و وضعیت جسد.

-6 وضعیت هوا.

-7 وضعیت نور محل قرارگرفتن جسد.

-8 محل هاي مشاهده (محل قرار گرفتن همسایگان، یا افراد محلی که احتمالاً می توانستند وقوع حادثه را مشاهده

کرده باشند.)

علاوه بر موراد ذکر شده مامور تحقیق قبل از ورود به صحنه اصلی باید محوطه اطراف صحنه رابه دقت مشاهده

نماید و مورد بررسی قرار دهد مامورین تحقیق قتل باید از ثبت زمان و مکان وقوع حادثه و مدا رك مشکوفه

اطمینان کامل حاصل نماید.

اساسا به 5 دلیل یادداشت برداري صحنه جرم از اهمیت زیادي برخوردار است.

-1 غالباً در تحقیقات عامل زمان در مرحله اول اهمیت قرار دارد اگر مأمورین تحقیق موفق به ثبت زمان دقیق وقوع

حادثه نشوند ممکن است به هنگام حضور در دادگاهاظهاراتشان از اعتبار و اهمیت چندانی برخوردار نباشد.

-2 براي اثبات حضور یا عدم حضور مظنونین در هنگام وقوع جرم در محل عامل زمان از اهیمت فراوانی برخوردار

است.

-3 یادداشت برداري موجب خواهد شد که مأمور تحقیق از سرعت کارش نکاهد و این امر به ریتم اقدامات بعدي

وي در صحنه نظم می دهد همچنین موجب می شود که وي به هنگام ثبت اطلاعات در دفترچه اش دقت زیادي

در جزئیات داشته باشد بهتر است به محض ورود به صحنه از آن عکسبرداري نماییم. چون با یک عکسبرداري ساده

و ارزان می توان وضعیت و حالت صحنه جرم را به هنگام ورود ثبت نماییم.

-4 اگر مأمور پی جو با ترتیبی که گذشت با دقت تمام جزئیات را یادداشت کند خود را مجبور می کند به تمام

جزئیات توجه نماید و در نتیجه چیزي را از نظر دور نداشته و چنان چه در آتیه به یادداشت هاي خود مراجعه کند

یقین خواهد داشت آن چه می خواهد چیزي است که خود دیده است و همچنین مطمئن خواهد بود چیزي را از

نظر دور نداشته است.

-5 مأمور پی جو قتل اگر مشاهدات خود را در صحنه قتل یادداشت نماید و به بعد موکول کند طبیعی است در

مراحل بعدي تئوري و فرضیه ایی از چگونگی قتل براي خود مطرح خواهد کرد که می تواند از حقایق دور باشد .

(10-5 ، (گیبرت، 1377

-2-1-4 تشریح صحنه جرم

مأمور تحقیق بایستی قبل از شروع تحقیقات خود کلیه اطلاعات مورد نیازش را از اولین فردي که در صحنه حضور

یافته کسب کند و از صحت آن ها اطمینان حاصل نماید پس صحنه جرم و جسد باید به طور کامل توسط مامور

تحقیق تشریح گردد و مراتب در صورت جلسات منعکس گردد.

مواردي که در تشریح صحنه هاي قتل باید مورد توجه قرار گیرد عبارتند از:

-1 جنس، سن، وضعیت جسمانی، چهره و رنگ مو و لباس متوفی را توصیف کند.

-2 مدارکی که حکایت از ایراد جراحت و علت ظاهري مرگ باشد را بنویسد.

-3 لکه هاي خونی که در محل یافت می شود خشک است یا مرطوب.

-4 وضعیت جسد را توضیح دهد. (کبودي، فساد نعش و ...)

-5 درباره رنگ خون توضیح دهد. ( قرمز روشن یا قهوه ایی)

-6 پارگی لباس و مدارکی که دال بر شلیک گلوله یا زخم هاي ناشی از چاقو باشد را یاداشت کند.

-7 دستهاي متوفی آثار جراحت دارد یا خیر .

-8 ناخن هاي دست هاي مقتول را دقیقاً بررسی نماییم تا معلوم شود آیا در زیر ناخن هاي مقتول چیزي مانند مو

یا پوست یا خون وجود دارد.

-9 وجود یا عدم وجود جواهرات نظیر حلقه طلا، ساعت و زنجیر و .... را دقیقاً مشخص کند.

-10 محوطه صحنه جرم را تشریح کند.

الف- حالت و وضعیت جسد را نسبت به اشیاء در صحنه بنویسد.

ب- حالت درب ها و پنجره ها را بنویسد.

-11 وضعیت اشیاء موجود در صحنه که آیا در هم ریخته است یا وضعیت اشیاء عادي است.

-12 از وسایل موجود در صحنه و متعلق به مقتول آیا وسیله اي کسر شده است که حکایت از سرقت نماید.

-13 صحنه قتل واقعی یا تصنعی است.

-14 در صورت وجود سلاح در صحنه جرم بدون دست زدن به آن مشخصاتش را یادداشت کند.

-15 در قتلهاي مربوط به مواد مخدر و سموم وجود یا فقدان مواد مخدر یا سموم در بطري و لیوان را از نظر دور

ندارد و بدون دست زدن به آن ها در اختیار کارشناسان تشخیص هویت قرار دهد.

-16 در صورتی که قتل با اصابت گلوله باشد به دنبال سوراخ گلوله یا پوکه فشنگ باشد و مشخصات آن ها رایادداشت کند در صورت وجود سوراخ در صحنه یا کشف پوکه آنان در اختیار کارشناسان مربوطه قرار دهد.

-17 در صورتی که قتل با وسیله جارحه مانند: قمه یا چاقو انجام شده باشد نسبت به کشف الت قتاله اقدام بدون

این که به آن دست زده شود در اختیار کارشناس مروبط قرار گیرد در ضمن مشخصات آلت قتاله را یادداشت

نماییم.

-18 نسبت به کشف آثار مدارك مادي دیگر در صحنه اقدام نماییم مانند: ته سیگار یا بزاق.

-19 بررسی شود که آیا از قاتل یا قاتلین قبل از مرگ توسط مقتول پذیراي صورت گرفته است یا خیر این موضوع

می تواند راهنماي خوبی در تعقیب پرونده باشد در جریان تشریح صحنه نباید قبل از اقدامات ذیل جسد را از محل

خویش در صحنه جرم تغییر داد.

الف- قبل از حرکت دادن جسد از محل خود، عکسبرداري، اندازه گیري و جستجوي آثا ر انگشت و سایر اقدامات

لازم با دفت به عمل آید. زیرا به محض این که جسد از محل خود حرکت داده شود اعاده جسد به حالت اولیه غیر

ممکن است.

ب- قبل از اینکه بررسی هاي لازم را بر روي اجساد انجام نشده است نمی بایست جسد را منتقل نمود زیرا این امر

سبب تضییع کلیه آثار باقیمانده بر اثر قتل، خودکشی، مرگ طبیعی بر روي جسد می گردد.

ج- قبل از هرگونه اقدامات تحقیقی و معاینات پزشکی بر روي جسد به نحوي که نیازي به جسد باشد نباید دستور

تدفین داد.

-3-1-4 ترسیم صحنه و علت آن

اقدامات بعدي مامور پی جوي قتل ترسیم طرح صحنه قتل روي کاغذ است براي این عمل ابتدا باید طرح اتاق را

روي کاغد رسم جاي درها و پنجره ها و جاي بخاري و سایر اشیاي ثابت را معین کرده سپس اثاثیه اتاق را از قبیل

مبلمان و اشیاء بزرگ و بالاخره جنازه و موقعیت آن را نسبت به اشیا مزبور رسم نمود. با متر اندازه فواصل و اندازه

هاي اتاق و اشا را اندازه گرفت و فاصله قسمت هاي مختلف جنازه را نسبت به در و دیوار و پنجره معین و در طرح

ترسیم نماید.

٢١

فصلنامه تخصصی حقوق

شماره 9 سال 91

بررسی صحنه جرم قتل عمدي

علی حاجی دون

علت از ترسیم صحنه ها آن است که در عکسبرداري در مورد فواصل و تناسب اشا و اندازه گاهی اشتباه حاصل

می گردد و صحنه به نوع دیگري جلوه گر می شود که با ترسیم صحنه می شود از این اشتباهات جلوگیري نمود.

(30-28 ، (خلعتبري، 1386

-2 وظیفه ماهوي -4

به تجربه تأئید و احراز شده است صحنه هاي قتل زبان گویاي جنایت به کارآگاهان بوده و آنان را از ماهیت و نحوه

وقوع جنایت و رازهاي موجود فی مابین قاتل و مقتول آگاه می سازد، به همین دلیل براي جرم یابی معاینه از

صحنه اولیه قبل از به هم خوردگی اشیاء و جسد امري اجتناب ناپذیر است. الزام معاینه از صحنه هاي قتل منتهی

به شناخت موارد ذیل می شود:

-1 روابط معنادار بین اشیاء حکایت از رابطه قاتل و مقتول است و کارآگاه پی خواهد برد قاتل با مقتول مسبوق به

روابط آشنایی بوده اند یا خیر. براي مثال اگر بازپرس در منزل مقتول مجردي حاضر شود و سه استکان بر روي میز

مشاهده نماید حکایت از این امر دارد که مقتول مهمان داشته است و این مهمانان به احتمال زیاد او را به قتل

رسانده اند.

-2 با توجه به آثار به جا مانده در بدن مقتول رهیافت فکري و منطقی در تشخیص و تمیز در شکل ماهیت قتل

تدارك می یابد و مبتنی بر این مولفه ها حاصل می گردد که بین مقتول و قاتل درگیري و نزاع رخ داده استو

جراحت مقتول حکایت از این موضوع دارد همچنین بر اثر این نزاع به احتمال زیاد بر روي بدن قاتل هم جراحاتی

وجود دارد.

-3 انگیزه جنایت کشف می گردد. که آیا قتل به علت سرقت بوده یا انتقام یا با هدف قبلی.

-4 در صورتی که روابط اشاي موجود در صحنه مفهوم خاصی را در ذهن ایجاد ننماید و همچنین آثار جبري و

قهري یا فیزیکی بر روي اشیا مشهود نباشد نتایج ذیل را در معاینه از صحنه هاي قتل می توان تحصیل نمود:

الف- جنایت قتل است یا خودکشی؟ ب- خودکشی واقعی است یا ساختگی؟ ج- آیا مقتول داراي بیماري هاي

روانی وبده یا خیر؟ د- اثار جارحه و خفگی در بدن مقتول وجود دارد یا خیر؟ و- آیا مرگ حاصل از مسمومیت

(38-32 ، است؟ (اشنایدر ، 1377

-3-4 چگونگی تشخیص قتل از خودکشی در بررسی صحنه

مهم ترین و اساسی ترین وظیفه مامور پی جوي قتل تمیز و تشخیص قتل از خودکشی می باشد به طور کلی باید

به دو نکته توجه کرد: 1- نکات مرتبط با صحنه حادثه ، 2- نکات مرتبط با شخصیت قربانی

-1-3-4 نکات مرتبط با صحنه حادثه

آیا روي محل هاي ورود به صحنه مثل درها و پنجره ها آثار جبر و شکستگی وجود دارد، آیا روي بدن قربانی آثار

ضرب و جرح وجود دارد، آیا قربانی لباس به تن دارد یا خیر یا لباس هاس هاي قربانی در حالت عادي است . آیا

وسیله خودکشی در محل حادثه وجود دارد.

-2-3-4 نکات مرتبط با شخصیت قربانی

به طور کلی در خودکش ها نکته ایی که مأموران در خصوص شخصیت قربانی باید مدنظر قرار دهند انگیزه هاي

روانی فرد می باشد. مأمور رسیدگی کننده باید براي دو سئوال پاسخ منطقی پیدا نماید.

الف- در زندگی چه چیزي باعث شده تا او دچار فشارهاي روحی و روانی شود که منجر به خودکشی شده است.

(1389-1384 ، ب- عکس العمل هاي فرد قبل از خودکشی در برابر این فشارهاي روانی چه بوده است. (چشان، 1384

-4-4 بازسازي صحنه قتل

بازسازي صحنه قتل یعنی این که قاتلی که در بازجویی به ارتکاب قتل اقرار نموده و به انجام آن معترف گشته به

همان محلی که در آن جا قتل به وقوع پیوسته از او بخواهند یک بار دیگر چگونگی انجام قتل و آن چه را در

محلحادثه رخ داده با حضور مقتول فرضی در حضور مأموران براي ثبت آن تکرار کند.

 

که در واقع آخرین مرحله از مراحل پی جویی یک پرونده قتل بازسازي صحنه آن است و هدف از آن تطبیق صحت

اظهارات قاتل با واقعیت رخ داده با استفاده از فیلم برداري هاي و عکسبرداري ها و یادداشت هاي قبلی که از صحنه

قتل قبلاً برداشته شده است. عدم تطبیق صحت اظهارات کسانی که ارتکاب قتل را قبول نموده اند با آن چه که در

صحنه قتل رخ داده است و به دلیل انگیزه هاي مختلف ارتکاب قتل را گردن گرفته اند. روشن شدن جزئیات بیشتر

از چگونگی ارتکاب قتل توسط قاتل که آن را فراموش نموده و با حضور در صحنه قتل و بازسازي آن به خاطر او

خواهد آمد.

بدست آوردن مدارك بیشتري از جرم که هنگام بررسی صحنه قتل توسط مأموران پنهان مانده و در بازسازي صحنه

توسط قاتل کشف می شود.

تعیین نقش و میزان دخالت هر یک از متهمان در ارتکاب قتل و تعیین توانمندي و یا عدم توانمندي متهم در

ارتکاب قتل به تنهایی یا شرکت فردي دیگر.

براي بازسازي صحنه قتل رعایت نکاتی از سوي مأموران لازم می باشد از جمله:

-1 در تمام مراحل بازسازي صحنه قتل لازم است از آن فیلمبرداري ، عکسبرداري، یادداشت برداري و تنظیم

صورت جلسه به عمل آورند. این اقدامات به منظور مستند نمودن بازسازي صورت می گیرد.

-2 در صورتی که محل صحنه قتل و یا صحنه هاي مکمل به دلیل ناشناخته بودن براي مأموران مورد بررسی فنی

قرار نگرفته قبل از بازسازي لازم است نسبت به بررسی هاي فنی از جمله جمع آوري دلایل مادي و عینی اقدام

سپس مبادرت به بازسازي صحنه نمایند.

منظور از صحنه هاي مکمل محل هایی است که در ادامه تکمیل عملیات اقدامات قاتل در ارتکاب قتل مورد استفاده

قرار گرفته است. براي مثال قتل در پذیرایی صورت گرفته سپس قاتل مقتول را در حمام مثله می کند و قطعات

بدن را با اتومبیل در بیابان رها می کند در اینجا محل کشف جسد بیابان بوده که مورد بررسی توسط مأموران قرار

گرفته و بعد از دستگیري قاتل و اعترافات او اتاق پذیرایی ، حمام، و اتومبیل را به عنوان صحنه مکمل مورد بررسی

قرار گیرد شاید که بتوان دلایل و مدارك چون آثار خون ، تارهاي مو متعلق به مقتول در آن بدست آید که به

(75-70 ، عنوان مدرك علیه متهم در دادگاه مورد استناد قرار گیرد. (گیبرت جی، 1377

 

نتیجه

بررسی صحنه جرم از اهمیت ویژه اي برخوردار است و در این مرحله از تحقیق است که با مشاهده نحوه استقرار

جسد، آثار درگیري، جزئیات مربوط به چگونگی وقوع جنایت، آثار ضرب و جرح، کشف آلات و ادوات جرم و وضع

فیزیکی محیط، فصول آغازین یک پرونده را تنظیم، به جمع آوري و آزمایش نمونه هاي مربوطه اقدام می نماییم و

نتیجتاً سبب سهولت در امر تحقیق و آشکار شدن اوضاع و شرایط حاکم بر نحوه مرگ می شویم.

در واقع با توجه به این که همیشه آثاري از مجرم در صحنه جرم باقی می ماند با بررسی دقیق و کامل صحنه جرم

می توان نسبت به شناسایی قاتل اقدام نمود و امکان انکار متهم در صورتی که دلایل و مدارکی متعلق به او از

صحنه جرم کشف گردد در مراحل بعدي دادرسی وجود ندارد و با بررسی صحنه جرم می شود به تشخیص هویت

مقتول مجهول الهویه و این که آیا جسد کشف شده بر اثر خودکشی فوت نموده یا این که کسی دیگر او را به قتل

رسانده کمک نمود.

 

 

 

 

منابع

-1 آقایی نیا، حسن، جرایم علیه اشخاص، نشر میزان، چاپ اول، تهران 1384

-2 اشنایدر لی دون، پی جویی قتل، ترجمه یحیی افتخارزاده، انتشارات زوار، چاپ سوم، تهران 1377

-3 توفیقی، حسن – گودرزي، حمیدرضا- کاهانی، علیرضا، معاینه محل ( 6)- آثار جرم در صحنه جنایت ( 2)، مجله

پزشکی قانونی ، مهر و آبان 1378 ، شماره 17

-4 چشان، داوود، پی جویی قتل، موسسه انتشاراتی جهان جام جم، تهران 1384

-5 خلعتبري، عبدالحسین، جرم یابی قتل از نگاه کارآگاهی، انتشارات کارآگاه، چاپ اول، تهران 1386

-6 صادقی، محمد هادي، حقوق جزاي اختصاصی، جرایم علیه اشخاص، نشر میزان، چاپ پنجم، تهران پاییز 1381

-7 گیبرت، جی ورنون، تحقیقات پیرامون قتل، ترجمه رضا پرویزي، انتشارات معاونت آموزش ناجا، تهران 1377

-8 موسوي خمینی، روح الله، تحریرالوسیله، جلد چهارم، نشر دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین

حوزه علمیه قم، قم 1366

فصلنامه تخصصی حقوق

برچسب‌ها: بررسی صحنه جرم قتل عمدي
ادامه مطلب