فال حافظ

بررسی جرم شناختی تجاوز به عنف در گفت وگوی «حمایت» با کارشناسان حقوقی:
قربانیان تجاوز؛ متجاوزان قربانی
 
 
گروه قضایی- احمدرضا اسعدی نژاد: یکی از جرایمی که امنیت جامعه به ویژه بانوان را به خطر می اندازد،‌ تجاوز به عنف است. این جرم به لحاظ مرتکب و همچنین قربانی آن، از سایرجرایم متمایز است.
 
“حمایت” در این خصوص با دکتر علی نجفی توانا و دکتر مهابادی گفت و گو کرده است که در پی می آید:

تجاوز به عنف،‌بزه ای متمایز از سایر جرایم
دکترعلی نجفی توانا با بیان اینکه جرایم جنسی همانند سایر جرایم از قاعده سببیت بین عوامل و اقدام مجرمانه پیروی می کنند، گفت: جرایم جنسی معمولا هرچند با سایر جرایم اعم از جسمی و جرایم علیه اموال، دارای اشتراکاتی در مورد عوامل ارتکاب جرم هستند که عمده آن مسایل اقتصادی است، اما این نوع جرایم به ویژه تجاوزات به عنف، تابع قواعد اختصاصی و عوامل ویژه ای است که آن را از سایر جرایم متمایز می سازد.
این جرم شناس با اشاره به اینکه این بزه هم در رابطه با فرد مجرم و همچنین قربانی جرم، انگیزه، هدف و شیوه با جرایم دیگر تفاوت اساسی دارد، خاطر نشان کرد: قربانیان این نوع جرایم را عمدتا دختران و زنان جوان تشکیل می دهند و در مواردی هم مردان جوان و بزرگسال قربانی آن هستند. اما مرتکبان این جرایم، عمدتا جوانان و افراد میانسال هستند و تحت تاثیر شرایط مختلف و انگیزه های متفاوت مبادرت به تجاوز می کنند. مطالعات میدانی و تحقیقاتی که دراین زمینه دراکثر کشورهای جهان انجام شده است، ثابت می کند که مرتکبان این نوع جرایم، معمولا قادر به تامین نیازهای جنسی به طرق مشروع و یا راه های متعارف نیستند و نمی توانند ارتباط عرفی وعاطفی جنسی با جنس مخالف برقرارکنند. البته درجوامع مختلف، منشا اصلی، نیازجنسی است واکثر مرتکبان، به دلیل نیازهای جنسی وعدم امکان اجابت ازطریق مشروع و یا متعارف، اقدام به ارتکاب این جرم می کنند. وی افزود: تجاوزبه عنف در واقع تعرض جنسی به جنس مخالف و یا همجنس بدون رضایت فرد است که با قهر وغلبه و عنف و اجبارانجام می شود.
عضو هیئت علمی دانشگاه تهران مرکز با اشاره به این نکته که قهر و غلبه لزوما استفاده ازاسلحه یا چاقو نیست، اذعان داشت: صرف تهدید ممکن است کفایت کند که قربانی مقاومتی نکند و تسلیم مرتکب شود. درمواری هم تجاوز به عنف از طریق زور و با استفاده از اسلحه یا چاقو و یا ابزار دیگری انجام می پذیرد. دراینگونه موارد، معمولا رابطه بزهکار و بزه دیده، مبتنی بر رابطه زورمند و زورگو و زورپذیر است.
نجفی توانا با بیان اینکه هرچند عمده مرتکبان این جرم از طبقه فقیر و متوسط جامعه هستند، ادامه داد: گاهی دیده می شود که دربعضی موارد مرتکب، دارای امکانات مالی و توانایی اقتصادی قابل توجهی است که می تواند از طریق غیرعنف نیز به تامین نیازهای جنسی خود مبادرت کند. معمولا عمده افراد دسته اخیر و برخی ازافرادی که به علت نیازجنسی امکان ازدواج ندارند، یک نوع حالت اختلال شخصیت و مشکلات روحی و روانی دارند که برخی از این مشکلات بر می گردد به سابقه مرتکبان در دوران نوجوانی و کودکی و بعضی ازآنها نیز درزندگی اجتماعی به علت ازدواج ناموفق، مبادرت به این بزه می کنند.

برخی متجاوزان خود قربانی تجاوز بوده‌اند
این وکیل دادگستری با اشاره به این که برخی از این مرتکبان، خود قربانیان تجاوزات جنسی
بوده اند، خاطرنشان کرد: معمولا این تجاوز به عنف نوعی انتقام ازخود وانتقام از یک فاعل مجازی است که ممکن است به زعم مرتکب جرم، در قربانی متجلی شده باشد، با شخص بزه دیده هستند.
وی افزود: متجاوز به عنف تحت تاثیرعقده های سرکوب شده می خواهد با انتقام جویی نسبت به افراد متجاوزی که به عنف با او این رابطه را برقرار کرده اند، این موضوع را جبران کند و البته بسیاری از خشونت های جنسی با توجه به شرایط سنی افراد، تابعی از شرایطی هستند که شخص در دوران کودکی و نوجوانی آن را طی کرده است. این استاد حقوق جزا ادامه داد: درمجموع می توان گفت مرتکبان جرایم جنسی در کشور ما عمدتا افرادی هستند که یا ازدواج نکرده اند و یا در رابطه جنسی موفق نبوده اند و یا تحت تاثیر فضای مجازی و تصاویرجنسی قابل رویت در فیلم های جنسی، به نوعی به مقایسه کشانده می شوند و برای تامین نیازهای کاذب ناشی ازمشاهده این صحنه ها، تنوع طلب شده و تحت تاثیرآن، به تجاوز به عنف مبادرت می کنند.

قربانیان تجاوز، وقوع جرم را تسهیل می کنند
نجفی توانا با بیان اینکه قربانیان این جرم معمولا دارای شرایطی هستند که وقوع جرم را تسهیل می‌کنند، افزود: تنها بودن درکوچه ها و درخیابان ها و تنهایی سوار اتومبیل شدن و یا در خلوت قرارگرفتن و یا نوع پوششی که موجب ترغیب اشخاص شود، مجموعا زمینه تحریک مرتکبان را فراهم می کند و در نهایت موجب می شود که آنان قربانی تجاوز شوند.
وی ادامه داد: به عبارت دیگر، اگراشخاصی که ممکن است در معرض ارتکاب این جرم قرارگیرند، به ویژه دختران و زنان جوان، از خود مراقبت کنند و به نوعی به پیشگیری وضعی دست بزنند، می توانند به نوعی از وقوع این نوع جرایم پیشگیری کنند .

مجازات های سخت برای متجاوزان به عنف
این وکیل دادگستری ضمن اشاره به این نکته که دراکثرکشورهای جهان در برخورد با جرایم جنسی معمولا مجازات های بسیارسختی پیش بینی شده است، خاطر نشان کرد: درکشورما هم با توجه به نتایج حاصل از تجاوز، مجازات مختلف ومتنوعی مقررشده است. ازجمله قانون مجازات اسلامی در بند “د” ماده 82 زنای به عنف واکراه که موجب ازاله بکارت شود را موجب قتل زانی اکراه کننده می داند و طبیعتا اگر موجب اضرار بدنی دیگری مثل قتل، ضرب و یا جرح شود، دیه یا مجازات مقرر برای این جرم نیز قابل اعمال است. در مجموع می توان گفت مرتکبان این جرم خود قربانیان عوامل اجتماعی و فرهنگی هستند و یا افرادی هستند که در دوران کودکی و درخانواده دچار ناراحتی های روحی و روانی شده اند.

جرایم جنسی ناشی ازعوامل اجتماعی است
دکترعلی اصغرمهابادی دیگرعضو هیئت علمی دانشگاه نیز با بیان اینکه هرجرمی دارای ابعاد گوناگونی است، گفت: جرم، پدیده تک بعدی نیست که بگوییم فقط فقر یا عامل دیگری موجب ارتکاب آن می شود. اما درمورد تجاوز به عنف بیشتر ازاینک به فرد مجرم بتوان به دید مجرم نگاه کرد و بیشتر ازاینکه ناشی از عوامل غریزی باشد، ناشی ازعوامل اجتماعی است. برای مثال، فقر یکی ازعوامل آن است و ممکن است عامل آن نباشد. یعنی بالارفتن سن ازدواج و تشکیل خانواده که توام با مشکلات و مسایل بسیار زیادی است؛ بالارفتن آمار طلاق؛ معیشت سختی که برای جوان متاهل بعد از ازدواج و بعد از بچه دار شدن پیش می آید، باعث می شود غرایز یک جوان از راه طبیعی و مشروع و قانونی تامین نشود و او به کارهای خلاف قانون متوسل شود. شاید همه این افراد قصد تجاوز به عنف را ندارند. بلکه وضعیتی پیش می آید وآن غریزه برعقل آنها چیره می شود تا جایی که به عوارض بعدی آن اعتنایی نمی کنند. فرض کنید جوانی که مسافرکشی می کند، وقتی یک دخترجوانی سوارماشین او می شود و سرصحبت را با او باز می کند و می بیند که دخترجوان تمایل دارد که با اوهم صحبت شود واین مکالمه طولانی می شود، شاید او این امر را دلیل برتمایل او به برقراری رابطه جنسی تلقی کند و بعد که اقدام به عمل می کند، طرف مقاومت نشان می دهد و یا اینکه درهمان لحظه هم راضی است، اما بعدا مدعی می شود که به او تجاوز شده است.

برخی از پرونده های تجاوز با رضایت زن انجام می شود
این استاد حقوق جزا با بیان این نکته که دربسیاری از روابط نا مشروع که منجر به پرونده های قضایی می شود، خانم ها، تنها ادعا می کنند که به عنف به آنها تجاوز شده است، خاطرنشان کرد: اغلب خانم ها می گویند چیزی به آنها خورانده شده است و بیهوش شده اند و درحالت بیهوشی مورد تجاوز قرارگرفته اند. چون اگربگویند درحالت هوشیاری این عمل را انجام داده اند، قاضی ازآنها می پرسد پس چرا مقاومت نکردید؟
وی افزود: فکرنمی کنم جوانی که ازخانه بیرون بیاید، به قصد تجاوز به عنف بیاید، بلکه گاهی شرایط و زمینه اجتماعی آن فراهم می شود که بتواند با یک زن یا دختری روابط برقرارکند، به خصوص بحث دختربودن که ممکن است درهنگام عمل، فرد مایل به برقراری ارتباط باشد، اما بعدا مدعی تجاوزبه عنف شود. کما اینکه در پرونده های متعدد دیده ایم که بحث عنف پیش آمده است، اما وقتی پرونده در دادگاه مطرح می شود، مشخص می شود که خانم با رضایت خودش سوارماشین شده است. در پرونده دیگری که 5 نفر درجاده ورامین با زنی رابطه برقرارکردند. آن خانم مدعی تجاوز به عنف شد و بعد قاضی بررسی کرد و دید که این عمل با رضایت خود او صورت پذیرفته است، درنتیجه هرکدام را به دلیل زنای غیرمحصنه به صد ضربه شلاق محکوم کرد. این وکیل دادگستری درادامه گفت: به نظرمن بیشترازآنکه غریزه جوانان دروقوع چنین امری موثر باشد، زمینه های اجتماعی موجبات چنین موقعیتی را فراهم می آورد. متاسفانه با بالارفتن آمار طلاق، زن های مطلقه امکان برقراری ارتباط را بیشتر پیدا
می کنند و بعد ادعای تجاوز را مطرح می سازند.

برای تشخیص تجاوز، نظر پزشکی قانونی ملاک است
مهابادی در پاسخ به این سوال که از لحاظ اثباتی چطور رابطه ای که درخفا به وقوع پیوسته را می توان احرازکرد که به عنف بوده یا خیر؟، خاطرنشان کرد: درحال حاضر وقتی کسی شکایت کند، دادگاه نظر پزشکی قانونی را ملاک قرارمی دهد که به او تجاوزشده و یا این عمل با رضایت او صورت گرفته است. وی افزود: مردها برای رد این اتهام، باید صیغه نامه داشته باشند. زیرا این وظیفه مرد است که زن را صیغه کند. عدم ثبت صیغه، تخلف قانونی است. اما زن نیازی به صیغه نامه ندارد. زیرا زن مدعی شده که به او تجاوز شده است. یعنی شکایت زن موجب پیگرد قانونی می شود. عضو هیئت علمی دانشگاه با بیان این نکته که باید ببینیم که مراد ما از عنف چیست، گفت: گاهی فرد با رضایت سوارماشین می شود، اما وقتی درکنارهم قرار می گیرند و آن اتفاق رخ می دهد، مدعی به عنف بودن می شود. وقتی کسی حاضر به سوار شدن برماشینی می شود، بدون اینکه راننده را بشناسد و بدون اینکه وسیله نقلیه عمومی باشد، امکان چنین اعمالی از راننده و یا سرنشینان وجود دارد و طبیعتا وی باید مخاطرات این امر را بپذیرد، به خصوص اگر درجاده های خلوت و درحواشی شهر باشد. مهابادی درپایان خاطرنشان کرد: فقط بحث سوارماشین شدن نیست. گاهی یک عده به میهمانی دعوت می شوند، بدون اینکه بدانند درآن میهمانی چه وضعیتی وجود دارد. برخی نیز برای اخاذی، بعد ازانجام چنین اعمالی، مدعی تجاوز می شوند تا از طرف بدین وسیله مال یا وجهی را اخذ کنند.
 

برچسب‌ها: جرم شناختی تجاوز به عنف
ادامه مطلب