محمدرضا متین فر
 
وکیل پایه یک دادگستری و مدرس دانشگاه
ویژگی های چک
 
ماده 2 قانون صدور چک می گوید: چك هاي صادر عهده بانك هايي كه طبق قوانين ايران در داخل كشور داير شده يا مي شوند همچنين شعب آنها در خارج از كشور در حكم اسناد لازم الاجراست و دارنده چك در صورت مراجعه به بانك و عدم دريافت تمام يا قسمتي از وجه آن به علت نبودن محل و يا به هر علت ديگري كه منتهي به برگشت چك و عدم پرداخت شودمي تواند طبق قوانين و آيين نامه هاي مربوط به اجراي اسناد رسمي وجه چك يا باقيمانده آن را از صادركننده وصول کند. براي صدور اجرایيه، دارنده چك بايد عين چك و گواهينامه مذكور در ماده 3 و يا گواهينامه مندرج در ماده 4 را به اجراي ثبت اسناد محل تسليم کند. اجرای ثبت در صورتي دستوراجرا صادر مي كند كه مطابقت امضاي چك با نمونه امضاي صادركننده در بانك از طرف بانك گواهي شده باشد. دارنده چك اعم است از كسي كه چك در وجه او صادر شده يا به نام او پشت نويسي شده يا حامل چك (در مورد چك هاي در وجه حامل ) يا قائم مقام قانوني آنان .به موجب تبصره این ماده ، دارنده چك مي تواند محكوميت صادر كننده را نسبت به پرداخت تمامی خسارات و هزينه هاي وارد شده كه مستقيما و به طور متعارف در جهت وصول طلب خود از ناحيه وي متحمل شده است ، اعم ازآنكه قبل از صدورحكم يا پس از آن باشد، از دادگاه تقاضا کند، در صورتيكه دارنده چك جبران خسارت و هزينه هاي مزبور را پس از صدور حكم در خواست كند، بايد در خواست خود را به همان دادگاه صادر كننده حكم تقديم کند .
ضرورت وجود وجه در تاریخ چک
ماده 3 این قانون نیز می گوید: صادر كننده چك بايد در تاريخ مندرج در آن معادل مبلغ مذكور در بانك محال عليه وجه نقد داشته باشد و نبايد تمام يا قسمتي از وجهي را كه به اعتبار آن چك صادركرده به صورتي از بانك خارج کند يا دستورعدم پرداخت وجه چك را به دهد و نيز نبايد چك را به صورتي تنظيم کند كه بانك به عللي از قبيل عدم مطابقت امضا يا قلم خوردگي در متن چك يا اختلاف در مندرجات چك و امثال آن از پرداخت وجه چك خودداري کند.همچنین به موجب این ماده، هرگاه در متن چك شرطي براي پرداخت ذكر شده باشد بانك به آن شرط ترتيب اثر نخواهد داد.

گواهی عدم پرداخت
ماده 4 این قانون نیز مقررمی کند: هرگاه وجه چك به علتي ازعلل مندرج درماده 2 پرداخت نشود، بانك مكلف است در برگ مخصوصي كه مشخصات چك و هويت و نشاني كامل صادركننده در آن ذكر شده باشد،علت يا علل عدم پرداخت را به صراحت قيد و آن را امضا و مهر کرده و به دارنده چك تسليم کند. در برگ مزبور بايد مطابقت امضا صادركننده با نمونه امضا موجود در بانك (در حدود عرف بانكداري) و يا عدم مطابقت آن از طرف بانك تصديق شود. بانك مكلف است به منظور اطلاع صادركننده چك فورا نسخه دوم اين برگ را به آخرين نشاني صاحب حساب كه در بانك موجود است ارسال دارد.در برگ مزبور بايد نام و نام خانوادگي و نشاني كامل دارنده چك نيز قيد شود.بر اساس ماده 5 قانون صدور چک، در صورتي كه موجودي حساب صادركننده چك نزد بانك كمتر از مبلغ چك باشد، به تقاضاي دارنده چك بانك مكلف است مبلغ موجودي در حساب را به دارنده چك بپردازد و دارنده چك با قيد مبلغ دريافت شده در پشت چك و تسليم آن به بانك، گواهي نامه مشتمل بر مشخصات چك و مبلغي كه پرداخت شد از بانك دريافت مي کند. چك مزبور نسبت به مبلغي كه پرداخت نشده بي محل محسوب و گواهينامه بانك در اين مورد براي دارنده چك جانشين اصل چك خواهد بود.در مورد اين ماده نيز بانك مكلف است اعلاميه مذكور در ماده قبل را براي صاحب حساب ارسال کند.
صدور چک با علم به بسته بودن حساب
به موجب ماده 10 این قانون، هر كس با علم به بسته بودن حساب بانكي خود مبادرت به صدور چك کند، عمل وي در حكم صدور چك بي محل خواهد بود و به حداكثر مجازات مندرج در ماده 7 محكوم خواهد شد و مجازات تعيين شده غير قابل تعليق است.
تعقیب با شکایت دارنده
ماده 11 قانون صدور چک نیز می گوید: جرایم مذكور در اين قانون بدون شكايت دارنده چك قابل تعقيب نيست و در صورتي كه دارنده چك تا 6 ماه از تاريخ صدور چك براي وصول آن به بانك مراجعه نكند يا ظرف 6 ماه از تاريخ صدور گواهي عدم پرداخت شكايت نکند ديگر حق شكايت كيفري نخواهد داشت منظور از دارنده چك در اين ماده شخصي است كه براي اولين بار چك را به بانك ارایه داده است براي تشخيص اينكه چه كسي اولين بار براي وصول وجه چك به بانك مراجعه كرده است بانك ها مكلفند به محض مراجعه دارنده چك ، هويت كامل و دقيق او را در پشت چك با ذكر تاريخ قيد کنند.به موجب این ماده، كسي كه چك پس از برگشت از بانك به وي منتقل شده، حق شكايت كيفري نخواهد داشت مگر آنكه انتقال قهري باشد. در صورتي كه دارنده چك را به وسيله شخص ديگري به نمايندگي از طرف خود وصول كند و حق شكايت كيفري او در صورت بي محل بودن چك محفوظ باشد، بايد هويت و نشاني خود را با تصريح نمايندگي شخص مذكور در ظهر چك قيد کند و در اين صورت بانك اعلاميه مذكور در ماده 3 و 4 را به نام صاحب چك صادر مي كند و حق شكايت كيفري او محفوظ خواهد بود.در تبصره این ماده آمده است که هرگاه بعد از شكايت كيفري شاكي چك را به ديگري انتقال دهد يا حقوق خود را نسبت به چك به هر نحو به ديگري واگذار کند، تعقيب كيفري موقوف خواهد شد.
 


برچسب‌ها: ویژگی های چک
ادامه مطلب
نوشته شده در تاريخ چهارشنبه ۱۳۹۲/۰۱/۱۴ توسط محمدرضا متین فر
تمامی حقوق این وبلاگ محفوظ است | طراحی : پیچک