فال حافظ

گروه قضایی- زهرا میرزاخانی: اداره کل ثبت اسناد و املاک استان تهران با 30 منطقه ثبتی و 5 اداره اجرای اسناد رسمی در حوزه ثبت استان تهران فعالیت می‌کند. هفته قوه‌قضاییه بهانه ای شد تا با «سید صادق سعادتیان»، مدیر کل ثبت اسناد و املاک استان تهران درباره دستاوردهای این نهاد گفت‌و‌گو کنیم که در ادامه می‌خوانید:

مهم‌ترین سیاست‌هایی که اداره کل ثبت اسناد و املاک استان تهران دنبال می‌کند، چیست؟ 

در ابتدا برای روزنامه «حمایت» آرزوی موفقیت دارم و هفته قوه قضاییه را تبریک می‌گویم. همچنین یاد و خاطره شهدای هفتم تیر و در رأس آنان شهید دکتر بهشتی را که بنیان‌گذار نظام قضایی کشور است، گرامی می‌دارم. 

ثبت اسناد دستگاهی خدمت رسان است و به طور قطع مهم‌ترین سیاست ما در اداره ثبت استان تهران، ارایه خدمات مطلوب به مردم است. با توجه به افزایش درخواست‌های متنوع در چند سال اخیر و ثابت ماندن سازمان تشکیلاتی این اداره کل، یعنی افزایش نیافتن نیروی انسانی به تناسب افزایش درخواست در حوزه ثبت اسناد، ما را بر آن داشته است که در اجرای اصل 44 قانون اساسی و کوچک‌کردن بدنه دولت، به رغم حاکمیتی بودن این دستگاه، برون‌سپاری بعضی از وظایف و ارایه خدمات الکترونیکی به مردم را در دستور کار قرار دهیم که با این تدبیر، با نیروی انسانی موجود می‌توانیم ادعا کنیم که تا به حال خدمات خوبی به مردم ارایه کرده‌ایم. 

مهم‌ترین دستاورد ثبت اسناد و املاک استان تهران در سال گذشته چه بوده است؟ 

در پرتال اداره کل ثبت اسناد و املاک استان تهران، سامانه‌ای مربوط به استعلام‌های الکترونیکی وجود دارد که به لطف خدا با استفاده از این سامانه توانستیم همه استعلام‌های ثبتی را از حوزه دفاتر اسناد رسمی به صورت الکترونیکی اجرا کنیم و امروز در ثبت اسناد استان تهران استعلام فیزیکی به طور کامل حذف شده است. این اقدام موجب تسریع در رسیدگی به کار مراجعان، ایجاد امنیت بیشتر در پاسخ استعلام‌ها و حذف سفرهای زاید درون شهری برای اخذ استعلام‌ها و نیز خلوت شدن راهروهای اداره های ثبت شده است. البته باید در نظر داشت که ارتقای سلامت اداری نیز با الکترونیکی شدن پاسخ استعلام‌ها محقق شده است. اکنون دیگر ثبت استان تهران در حداقل زمان ممکن به طور میانگین در مدت شش روز پاسخ استعلام‌ها را به دفاتر اسناد ارایه می‌کند. در سال 91، 98 هزار و 575 فقره استعلام در دفاتر اسناد رسمی شهر تهران به صورت الکترونیکی صورت گرفت که اگر این کار صورت نمی‌گرفت و استعلام‌ها الکترونیکی نمی‌شد، با همین تعداد مراجعه به اداره‌های ثبت مواجه بودیم. همچنین در کل استان تهران در سال 91،‌ به استثنای پاسخ مراجع قضایی، مسکن مهر و بانک‌ها؛ 99 هزار و 3 فقره پاسخ استعلام الکترونیکی فقط برای دفاتر اسناد رسمی داشتیم و این یکی از دستاوردهای مهم ما در سال گذشته است. همچنین در سال گذشته 86 هزار و 191 فقره خلاصه معامله در بانک‌ها و ورود اطلاعات در دفاتر ثبت نیز برای تثبیت مالکیت صورت گرفته است. یکی از افتخارات ما این است که اکنون در 36 نقطه خدماتی که در استان تهران داریم، هیچ ارباب رجوعی را برای واریز حقوق دولتی به بانک‌ها نمی‌فرستیم؛ زیرا خدمات بانکداری الکترونیکی در همه شعبه‌های ما مستقر است و عمده هدف ما در سال گذشته حذف حضور فیزیکی مراجعان به اداره های ثبت و الکترونیکی کردن و ارایه خدمات بدون حضور مراجعان بوده است که به هدفمان رسیده‌ایم. بخش دیگر فعالیت‌های این اداره کل، موضوع برون‌سپاری نقشه‌برداری تفکیک آپارتمان در تهران به بخش خصوصی بوده است که با تفاهمی که با اداره کل نظام مهندسی داشتیم، تهیه نقشه‌های آپارتمان‌ها به بخش خصوصی واگذار شد و تعداد تفکیک‌های صورت گرفته در سال 91، به 141 هزار و 641 فقره در استان تهران رسید.

برای جلوگیری از جعل در معامله‌ها چه اقدام‌هایی صورت گرفته است؟

در گذشته زمانی که سندی در دفاتر اسناد رسمی تنظیم می‌شد، آن را به صورت دستی یا پستی به اداره‌های ثبت ارسال می‌کردند، اما با راه‌اندازی سامانه اداره کل ثبت اسناد و املاک استان تهران، دیگر خلاصه معامله دستی در میان اداره‌های ثبت رد‌و بدل نمی‌شود و دفاتر اسناد رسمی بعد از معامله قطعی یا رهنی، مکلفند حداکثر ظرف 5 روز خلاصه معامله را به صورت الکترونیکی به اداره‌های ثبت ارسال کنند. این کار از هر گونه جعل در معامله‌ها پیشگیری می‌کند و خلاصه معامله‌ها در حداقل زمان ممکن در اداره‌های ثبت صورت می گیرد. همچنین با این روند امنیت قضایی در معامله‌ها بیشتر می‌شود و املاک مربوط به اشخاص،‌ بانک و دفاتر اسناد در ید مردم به‌روزرسانی می‌شود. جعل اسناد نیز با این روش به حداقل ممکن می‌رسد.

در خصوص اجرایی شدن کاداستر در استان تهران توضیح دهید؟

ثبت اسناد و املاک تهران، کاداستر شهری را در شهر تهران و شهرستان‌های تابع خود عملیاتی کرده است. با توجه به مصوبات قانون برنامه و بودجه سال 92، اسناد جلدی نیز جمع‌آوری و با عملیاتی شدن کاداستر، این اسناد مالکیت، تک برگی یا کاداستری شده است، یعنی در سال 91،‌ در تهران 439 هزار و 49 فقره سند مالکیت کاداستری در حوزه ثبت املاک استان تهران صادر شده است. میزان این صادره نسبت به مدت مشابه در سال 90، 27 درصد افزایش داشت و اسناد مالکیت کاداستری در سال 91 نسبت به سال 90، افزایش 50 درصدی داشته است. اکنون با تدابیر صورت گرفته و استفاده از سامانه الکترونیکی خدمات ثبتی در بخش املاک،‌ اسناد مالکیت کاداستری، مبادله استعلام‌های املاک بین دفاتر اسناد رسمی و ارسال مراسلات خلاصه معاملات بین دفاتر اسناد رسمی اداره‌های ثبت استان تهران، صددرصد الکترونیکی اجرا می‌شود و روش سنتی به طور کامل حذف شده است. در بخش املاک نیز می‌توانیم بگوییم که اداره کل ثبت اسناد و املاک استان تهران پیشتاز در ارایه خدمات ثبتی الکترونیکی در اجرای کاداستر شهری است. بنابراین در سال گذشته توانستیم هم نتیجه اجرای کاداستر شهری را با صدور سند مالکیت کاداستری و هم ارایه خدمات الکترونیکی و ایجاد بانک‌های جامع املاک در حوزه استان تهران را به سرانجام برسانیم. در سال 91، نزدیک به 200 روستای استان تهران به مساحت تقریبی 7 هزار 893 هکتار دارای کاداستر عملیاتی شده است و با توجه به قانون برنامه توسعه قصد داریم که در 600 روستای باقیمانده استان تهران نیز این عملیات را به انجام برسانیم و این به کمک بنیاد مسکن که نقشه های روستا را در اختیار ما قرار می‌دهد، صورت خواهد گرفت. در استان ما 1 میلیون و 220 هزار هکتار اراضی ملی وجود دارد که نقشه‌های 196 هزار و 100 هکتار آن استانداردسازی و در بانک نقشه کاداستر منعکس شده است. همچنین اراضی و نقاط مربوط به مناطق حفاظت شده محیط زیست که 361 هزار و 434 هکتار است نیز در بانک اطلاعاتی کاداستر جانمایی شده است.

آیا برای حذف فیزیکی گزارش وقایع ازدواج و طلاق هم اقدامی کرده‌اید؟

یکی از خدماتی که در سامانه الکترونیکی ثبت اسناد و املاک استان تهران در حال ارایه است، ارایه اعلامیه ازدواج و طلاق فعال در حوزه ثبتی تهران است. قبل از اجرایی کردن این طرح، سردفتران ازدواج و طلاق ماهیانه با مراجعه فیزیکی به اداره کل ثبت، تعداد وقایع ازدواج و طلاق را اعلام می‌کردند. اما اکنون این مشکل رفع شده و سردفتران با کمک سامانه الکترونیکی سازمان، به صورت الکترونیکی این کار را می‌کنند. در حوزه ثبت تهران 95 درصد از دفاتر ازدواج و طلاق در این سامانه فعالیت می‌کنند و 5 درصد دیگر که در سامانه فعال نیستند یا در دفاتر خود واقعه ازدواج و طلاقی ثبت نکرده‌اند یا از دفاتری هستند که به تازگی ابلاغ گرفته‌اند و هنوز ثبتی نداشته‌اند. 

برای جلوگیری از پدیده زمین‌خواری در سال گذشته چه کرده‌اید؟

یکی از مهم‌ترین دلایل زمین‌خواری، دریافت نکردن سند مالکیت متولیان اراضی از اداره های ثبت اسناد و املاک است؛ زیرا ثبت ملک در دفاتر املاک، مالکیت را تثبیت می‌کند و با این کار افراد دیگر جرات دست درازی به اموال عمومی را ندارند. اداره کل ثبت اسناد و املاک تهران در یک برنامه زمان‌بندی شده در 3 سال اخیر، برای 9 درصد از اراضی ملی کل استان سند مالکیت صادر کرده است که از این میزان، اراضی ملی شهرستان‌های فیروزکوه و رودهن صد درصد سند مالکیت دریافت کرده‌اند. در شمال استان تهران و در ارتفاعات البرز نیز بیش از 90 درصد از اراضی ملی تثبیت مالکیت شده اند. به جرات می‌توانم بگویم که از مهم‌ترین کارهایی که از زمین‌خواری پیشگیری می‌کند، صدور سند مالکیت به نام دولت جمهوری اسلامی است و ما نزدیک به 99 درصد املاک دولتی را تثبیت مالکیت کرده‌ایم. از دیگر مواردی که در استان مورد زمین‌خواری و تصرف واقع می‌شد، حریم و بستر رودخانه‌هاست که برای جلوگیری از این معضل موضوع را از اداره کل آب منطقه‌ای استان تهران پیگیری کردیم و نقشه کاداستر حریم و بستر رودخانه‌های استان را از این اداره کل آب خواستار شدیم، تا از هرگونه سوءاستفاده برای دریافت سند مالکیت جعلی جلوگیری شود که البته در این کار بسیارموفق بودیم. در همین زمینه نقشه‌های حریم بستر 9 رودخانه در سال 90 و 15 رودخانه در سال 91، به بانک کاداستر اداره‌های مناطق ثبتی اضافه و 196 هزار هکتار از اراضی ملی در بانک کاداستر استان ثبت شده است. 

اجرای قانون تعیین تکلیف در استان تهران چگونه بوده است؟

با اجرایی شدن قانون تعیین تکلیف وضعیت ثبتی اراضی و ساختمان‌های فاقد سند رسمی در تهران، اکنون پذیرش‌ها به صورت صددرصد الکترونیکی صورت می‌گیرد و هیچ مراجعه‌ای برای پذیرش پرونده نداریم و 3 هزار و 61 فقره از این پرونده‌ها به کارشناسی ارجاع شده و برای 10 هزار و 210 فقره از آن ها استعلام صورت گرفته است. همچنین 47 هزار و 968 فقره درخواست مردم بدون نقص و تایید شده که در مجموع پرونده‌های بدون نقص 83 هزار و 14 فقره بوده است. تا امروز 18 هزار و 282 پیام نیز برای رفع نقص پرونده‌های ناقص به مردم ارسال شده و برای 90 فقره پرونده در هیأت‌های حل اختلاف تصمیم‌گیری شده است که از این تعداد پرونده برای 325 فقره رای منفی و برای 78 فقره رای مثبت صادر شده است. اگر معترضی برای این آرا مراجعه نکند، با پایان یافتن مدت واخواهی و آگهی ملک، سند مالکیت برای آنها صادر خواهد شد. درباره خلاصه معامله‌های ثبت استان تهران از اجرایی کردن خلاصه معاملات الکترونیکی نیز باید بگویم که 172 هزار و 729 فقره خلاصه معامله به اداره‌های ثبت اسناد و املاک استان تهران ارسال شده است که در مجموع بیش از 79 درصد از آنها در بانک جامع املاک منعکس و در سوابق ثبتی ثبت شده است. 

برخی از دفاتر مشاوران املاک درتهران کد رهگیری دریافت نمی کنند اقدامی برای حل این معضل صورت گرفته است ؟ 

از نظر ما کد رهگیری در حوزه ثبتی وجاهتی ندارد. باید به نظام معاملاتی در کشور نظم داده شود و معامله‌ها در دفاتر اسناد رسمی صورت گیرد. قانون ، دفاتر اسناد رسمی را مکلف به وصول حقوق دولتی از قبیل مالیات، عوارض، حق ثبت و ...، کرده است. بنابراین نباید با ایجاد کد رهگیری مردم را به معاملات عادی تشویق کرد. زیرا کد رهگیری نمی‌تواند ضامن وصول وجوهات قانونی باشد. برای مثال مشاوران املاک خودرو از هیچ مرجعی برای بدهی‌ها و مسایلی از این دست سؤال نمی‌کنند و مرجع محاسبه حقوق دولتی نیستند. بنابراین باید قراردادها در دفاتر اسناد رسمی صورت گیرد و کد رهگیری کمکی به قانونی بودن معامله‌ها نمی‌کند و به همین دلیل پیگیری یا اجرا نشدن این موضوع ارتباطی به اداره کل ثبت اسناد و املاک ندارد.