فال حافظ

گروه قضایی- کاهش جمعیت کیفری زندان‌ها؛ یکی ازسیاست‌های کلان و راهبردی قوه قضاییه است و دستگاه قضایی همواره در تلاش است تا با بهره‌گیری از ظرفیت‌های قانونی این امر را محقق کند. چندی پیش رییس قوه قضاییه در بخشنامه‌ای به روسای کل دادگستری ،دستورالعمل ساماندهی و کاهش جمعیت کیفری زندان‌ها را ابلاغ کرد.

پنج‌شنبه گذشته دادستان‌های عمومی و انقلاب،روسای کل دادگستری و مدیران کل زندان‌ها گرد هم آمدند تا شیوه‌های تحقق بهتر این دستورالعمل را بررسی کنند. در این همایش مسئولان عالی قضایی بر لزوم استفاده از همه ظرفیت‌ها برای کاهش جمعیت کیفری زندان‌ها تاکید کردند. این همایش بهانه‌ای شد تا در گفت‌وگو با تنی چند از مقامات قضایی به بررسی راهکارهای کاهش جمعیت کیفری بپردازیم.

زندانیان بدون وثیقه ،یکی از موارد افزایش جمعیت کیفری

دادستان عمومی و انقلاب مشهد با بیان اینکه یکی از موارد افزایش جمعیت کیفری زندان‌ها ،تعداد قابل توجه افرادی است که در معرفی کفیل یا سپردن وثیقه ناتوان هستند و به‌ناچار راهی زندان می‌شوند، تصریح می‌کند: باید قضات بیشتری در اوقات کشیک یا خارج از وقت اداری دادسراها در نظر گرفته شود تا در صورت ارائه وثیقه یا معرفی کفیل برای یک زندانی افراد به سرعت و سهولت از زندان آزاد شوند. 

غلامعلی صادقی در حاشیه نهمین همایش دادستان‌های عمومی وانقلاب در گفت‌وگو با «حمایت» با بیان این مطلب تاکید می‌کند : زندانیانی که کفیل یا وثیقه ندارند مجرم نیستند. برای این افراد حکمی صادر نشده که بتوان آنان را مجرم دانست.وی یادآور می‌شود: باتوجه به این که یکی از علل افزایش جمعیت کیفری زندان‌ها این گروه از زندانیان هستند ؛بنابراین از سوی دادستان‌های سراسر کشور از دادستانی کل کشور خواسته شد تا با تعامل با سازمان زندان‌ها این افراد در محیطی غیر از زندان نگه‌داری شوند .

بکارگیری ظرفیت ها برای کاهش جمعیت کیفری

دادستان عمومی و انقلاب سمنان نیز با بیان اینکه زندانی شدن یک فرد هزینه‌های زیادی را به جامعه تحمیل می‌کند در گفت و گو با «حمایت» اظهارمی‌کند: برای رفع این مشکل باید از تمامی ظرفیت‌های در نظر گرفته شده در دستورالعمل ابلاغی رییس قوه قضاییه استفاده کرد تا جمعیت کیفری زندان‌ها کاهش یابد. حیدر آسیابی تصریح می‌کند: البته باید به این مهم هم توجه داشت که این دستورالعمل، مشمول مجرمان خشن نمی‌شود و باید با حفظ قاطعیت برخورد با محکومان جرایم مهم ،نسبت به کاهش جمعیت کیفری زندان‌ها تلاش کرد. وی همچنین با بیان اینکه مجازات حبس برای افراد باید به حداقل ممکن کاهش یابد، خاطرنشان می‌کند: مجازات حبس در اسلام فقط در موارد استثنا تاکید شده زیرا آثار مخرب حاصل از به زندان رفتن هر فرد و آسیب‌هایی که خانواده وی را تهدید می‌کند بر همگان روشن است. این مقام قضایی در بخش دیگری از این گفت‌و گو درباره موارد مطرح شده در همایش فصلی دادستان‌های سراسر کشور هم اعلام می‌کند: به‌کارگیری ظرفیت‌های موجود در قوه مجریه و مقننه به منظور کاهش جمعیت کیفری از مواردی بود که در این همایش برآن تاکید شد. همچنین درمورد ظرفیت‌های جدید قانون مجازات اسلامی برای کاهش تراکم زندانیان بحث شد و البته براین مهم نیز تاکید شد که برای ورود به موضوع پیشگیری از وقوع جرم باید از ظرفیت دانشگاه‌ها بهره گرفت. 

قضازدایی ،راهکار موثر در کاهش جمعیت کیفری زندان‌ها

دادستان عمومی و انقلاب یزد نیز برگزاری نهمین همایش دادستان‌های عمومی و انقلاب سراسر کشور را بسیار مطلوب ارزیابی می‌کند و اظهار می‌دارد: قاضی ملزم به صدور حکم زندان برای متهم است بنابراین افرادی که حکم بازداشت موقت برای آنان صادرشده است ناگزیر به حضور در زندان هستند ولی باید به این نکته هم توجه داشت که متهمان ناتوان در سپردن وثیقه یا معرفی کفیل تا حد ممکن نباید روانه زندان شوند. جمال قضاوتی در گفت‌وگو با «حمایت»راهکار قضازدایی را در کاهش جمعیت کیفری زندان‌ها موثر عنوان می‌کند و می‌افزاید: به نظر می‌رسد که باید در بسیاری از عناوین مجرمانه بازنگری شود؛ اگر می‌خواهیم در این خصوص کاری اساسی صورت گیرد باید علل وقوع جرم را بررسی کنیم تا تدابیر لازم برای اقدام‌های پیشگیرانه در نظر گرفته شود.این مقام قضایی همچنین تصریح می‌کند: وقوع بسیاری از جرم‌ها به دلیل وجود آسیب‌های اجتماعی همچون فقر و بیکاری است که در این زمینه باید اقدام‌های لازم از طریق دولت انجام شود. دادستان عمومی و انقلاب یزد ادامه می‌دهد: البته برای کمک به آزادی زندانیان می‌توان از ظرفیت خیران هم بهره برد .باید با آگاهی دادن به خیرانی که در ساخت مسجد یا مدرسه پیشقدم هستند، آنان را به کمک و یاری رساندن به زندانیان جرایم غیرعمد که غالبا بدهکاران دیه و مهریه هستند، فراخواند.به گفته قضاوتی ، یکی از راهکارهای مهم برای رسیدن به اهداف تعیین شده برای جلوگیری از روند افزایشی زندانیان ،به‌کارگیری مجازات‌های جایگزین حبس است که از سوی رییس قوه قضاییه نیز بر آن تاکید شده است.