فال حافظ

مقایسه با مرحوم شیخ محمد حسن نجفی مؤلف کتاب ارزشمند «جواهر الکلام فی شرح شرائع الاسلام»

کتب: تألیف 42 کتاب حقوقی توسط دکتر کاتوزیان؛ تألیف کتاب جواهر الکلام در 43 جلد؛ دکتر ناصر کاتوزیان سه کتاب حقوقی دیگر دارند که زیر نظر ایشان بوده است؛ البته کتب دیگری نیز دارند که در مسائل غیرحقوقی است؛

کتب دکتر کاتوزیان مجموعاً 17612 صفحه: جواهر الکلام مجموعاً 17541 صفحه که بیشترین آن مربوط به جلد 41 یعنی کتاب قصاص است؛ البته کتب مجمع المسایل 41 صفحه و نجات العباد 225 صفحه نیز از مرحوم صاحب جواهر است؛

کتاب فلسفه حقوق: 4377 صفحه: به علاوه 589 صفحه مشتمل بر گفتارها و مقدمات و شیوه تجربی حقوق که مجموعا 4966 صفحه می شود؛
کتب قواعد عمومی قراردادها و اعمال حقوقی: 3315 صفحه؛
کتب قواعد خاص قرارداد و اموال: 2496 صفحه؛
کتب مربوط به دادرسی و رویه قضایی و عدالت آیینی: 1823 صفحه؛
کتب مسئولیت مدنی: 1716 صفحه؛
کتب خانواده 1014 صفحه؛
کتاب قانون مدنی در نظم حقوقی کنونی با 856 صفحه، بیشترین حجم را دارد.

مقایسه دو فقیه و حقوق دان
1- تألیف کتاب جواهر الکلام حدود سی سال به طول کشید: دکتر ناصر کاتوزیان تنها برای فسفه حقوق جلد اول 15 سال صرف نمودند؛
2- با ملاحظه جواهر، بسیاری از روایات نقل شده که تنها حجم کتاب را می افزاید؛
3- دکتر کاتوزیان از دقایق عقلی استفاده نمی کند؛ به این معنا که حقوق را عرفی می بیند نه مبتنی بر ظرافت عقلی؛ امری که صاحب جواهر نیز قبول دارد؛
4- احاطه بر فروع بسیار فقهی و باریک بینی صاحب جواهر؛ کتب دکتر کاتوزیان نیز گویای این امر است. همچنان که در بحث ارث حق و خیار نظرات دقیقی را مطرح می کند.

در مورد دکتر کاتوزیان:
6- ایشان یک نویسنده فیلسوف است زیرا بیشترین مطالب را به فلسفه اختصاص داده است؛
7- قواعدی که ایشان در جلد دوم فلسفه حقوق مطرح می کند، قابل استفاده در عموم رشته های حقوقی است؛
8- قواعدی که در جلد سوم است، دقیق ترین فرایند قضایی را بیان می کند: موشکافی از شیوه استدلال حقوقی و قضایی؛
9- ایشان داستان سرا (خاطرات زندگی ایشان را خیلی غیرحقوقی ها می خوانند) و ادیب است./دکتر عبدالله خدابخشی